Analiza systemowa: Quade

„Analysis for Military Decisions”. Quade

Ufamy intuicji człowieka w dziedzinie, w której można go uznać za eksperta. Ale przy rozwiązywaniu złożonych problemów dotyczących struktury sił zbrojnych czy rozwoju sprzętu wojskowego mamy do czynienia z tak szerokim obszarem, że nie ma w nim prawdziwych ekspertów. Analiza systemowa wymaga z reguły uwzględnienia mnóstwa czynników w najróżniejszych dziedzinach techniki, działań wojennych i logistyki — nie tylko po naszej stronie, ale i po stronie przeciwnika — a także czynników ekonomicznych, politycznych i strategicznych oraz złożonych powiązań między nimi. Żadna pojedyncza osoba nie może być ekspertem w więcej niż jednej lub dwóch częściach tej dziedziny; nikt nie może być ekspertem w całej dziedzinie i we wszystkich jej wzajemnych powiązaniach. Dlatego nie można polegać na niepopartej niczym intuicji jednej osoby.

Analizę systemową należy postrzegać nie jako przeciwieństwo osądu, lecz jako ramy pozwalające wykorzystać oceny ekspertów z licznych części danej dziedziny, aby uzyskać wyniki wykraczające poza jakikolwiek pojedynczy osąd. Taki jest cel analizy systemowej i jej potencjał.

Analiza systemowa to sposób patrzenia na problem. Formalizm matematyczny i wykorzystanie komputerów mogą być konieczne lub choćby przydatne, ale mogą też nie być. Czasem wystarczy uważne przemyślenie problemu. Jednak w każdej analizie związanej z przygotowaniem decyzji w warunkach niepewności, niezależnie od jej złożoności, obecne są pewne elementy. Te elementy — cel lub cele, alternatywy lub środki do osiągnięcia tych celów, koszty, czyli wszystko, co trzeba ponieść, aby zrealizować każdą alternatywę, model, czyli opis zależności między alternatywami a tym, co one osiągają i ile kosztują, oraz kryteria, według których wybiera się preferowaną alternatywę — występują w każdej analizie, której celem jest wpłynięcie na wybór kierunku działania. Elementy te często trudno jest wyodrębnić lub jasno zdefiniować.

Analiza systemowa jest próbą określenia pytań istotnych dla wyboru kierunku działania oraz udzielenia na nie odpowiedzi. Najbardziej użytecznym narzędziem do udzielania odpowiedzi na te pytania jest często model matematyczny. Czasem zastosowanie dwóch lub trzech modeli matematycznych jest jeszcze bardziej przydatne. Jednak tworzenie takich modeli i praca z nimi bynajmniej nie wyczerpuje całej analizy. W istocie stawianie użytecznych pytań, tworzenie alternatywnych systemów do porównania, umiejętna interpretacja wyników otrzymanych z porównania oraz odniesienie tych wyników do problemów, które skłoniły do podjęcia badania, są w większym stopniu decydującymi etapami procesu niż praca z modelem. Często zapomina się o tym, ponieważ praca z modelem wymaga większości czasu, a metody pracy są łatwe do wyjaśnienia i można je przenosić z jednego badania na inne.