„Analiza systemowa w zarządzaniu gospodarczym”, Czerniak J.I., 1975
W jakich sytuacjach zarządzania gospodarczego pojawia się potrzeba zastosowania analizy systemowej?
Nikt jeszcze nie podjął próby klasyfikacji sytuacji zarządzania gospodarczego i wątpliwe jest, czy w ogóle jest to możliwe. Dlatego wymienione poniżej 12 typów sytuacji zarządczych należy traktować jako klasyfikację niescisłą i bynajmniej nie wyczerpującą.
Analizę systemową stosuje się w następujących sytuacjach:
- Przy rozwiązywaniu nowych problemów, gdy analiza systemowa służy do sformułowania problemu, określenia, co i o czym trzeba wiedzieć oraz kto powinien dysponować tą wiedzą.
- Gdy rozwiązanie problemu wymaga powiązania celów z wieloma środkami ich osiągnięcia.
- Gdy problem ma dalekosiężne powiązania powodujące odległe skutki w różnych sektorach gospodarki narodowej, a podejmowanie decyzji wymaga uwzględnienia całkowitej skuteczności i całkowitych kosztów.
- Przy rozwiązywaniu wszystkich problemów, w których istnieją różne alternatywy trudne do porównania, lub gdy trzeba osiągnąć wzajemnie powiązany zestaw celów.
- We wszystkich przypadkach tworzenia w gospodarce narodowej całkowicie nowych systemów (na przykład przy gruntownej przebudowie systemu łączności).
- W przypadkach, gdy trwa doskonalenie, usprawnianie lub przebudowa stosunków produkcyjnych lub gospodarczych.
- We wszystkich problemach związanych z automatyzacją produkcji, a zwłaszcza zarządzania, w procesie tworzenia zautomatyzowanych systemów zarządzania na dowolnym poziomie.
- W każdej pracy nad doskonaleniem metod i form zarządzania gospodarczego, wiadomo bowiem, że żadna metoda zarządzania gospodarczego nie działa samodzielnie, lecz jedynie w pewnym połączeniu, we wzajemnym powiązaniu z innymi.
- W przypadkach, gdy usprawnianie organizacji produkcji lub zarządzania, albo tworzenie zautomatyzowanego systemu zarządzania, prowadzone jest na obiektach unikatowych, nietypowych, wyróżniających się dużą specyfiką swoich działań, gdzie nie można postępować przez analogię.
- W przypadkach, gdy decyzje podejmowane są na przyszłość, opracowanie planu lub programu rozwoju musi uwzględniać czynnik niepewności i ryzyka.
- We wszystkich przypadkach, gdy planowanie lub podejmowanie kluczowych decyzji dotyczących kierunków rozwoju odbywa się dla dostatecznie odległej przyszłości (15–25 lat).
- Przy każdym opracowywaniu lub doskonaleniu systemu zarządzania, gdy zamiarem jest stworzenie optymalnego systemu planowania lub zarządzania, wymagającego sformułowania samych kryteriów optymalności, z uwzględnieniem celów rozwoju i funkcjonowania systemu gospodarczego, jego miejsca w społecznym podziale pracy oraz jego powiązań gospodarczych.