การตัดสินใจและการเลือก

คำภาษารัสเซีย reshenie (решение) มีความหมายกว้างกว่าคำภาษาอังกฤษคำเดียวใดคำหนึ่ง ในบริบทของการวิเคราะห์ระบบและทฤษฎีการตัดสินใจ สิ่งสำคัญคือต้องแยกแยะความหมายดังต่อไปนี้

  • reshenie ในความหมายของ ชุดของทางเลือก — ความเป็นไปได้ต่าง ๆ ที่ได้รับการระบุขึ้นในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งโดยผู้ที่กำลังทำการเลือก
  • reshenie ในความหมายของ การตัดสินใจ — กระบวนการค้นหาทางเลือกที่พึงประสงค์ที่สุด ซึ่งประกอบด้วยการพิจารณาไตร่ตรอง การสืบค้นประเด็นหรือปัญหา และการหาคำตอบที่ถูกต้อง
  • reshenie ในความหมายของ ผลเฉลย — คำตอบที่ได้จากการค้นหาดังกล่าว ตัวอย่างเช่นทางเลือกหนึ่งหรือหลายทางเลือกที่ถูกคัดเลือก ผลจากการวิเคราะห์ปัญหาหนึ่ง หรือผลของงานทางคณิตศาสตร์
  • reshenie ในความหมายของ คำวินิจฉัย คำสั่ง หรือมติ — กฤษฎีกา กฎระเบียบ คำสั่ง คำบัญชา และการกระทำของฝ่ายนิติบัญญัติและฝ่ายบริหาร รวมถึงคำพิพากษาของศาลและคำวินิจฉัยอื่น ๆ

การตัดสินใจ ในความหมายเชิงวิชาชีพเป็นกิจกรรมประเภทพิเศษของมนุษย์ ซึ่งประกอบด้วยการคัดเลือกทางเลือกที่ดีที่สุด (ในความหมายใดความหมายหนึ่ง) หรือทางเลือกที่พึงประสงค์หลายทางเลือกจากทางเลือกที่มีอยู่ โดยมีการให้เหตุผลรองรับ

ในการวิเคราะห์ระบบ การวิจัยดำเนินการ และทฤษฎีการตัดสินใจ การเลือก (การตัดสินใจ) ถูกนิยามว่าเป็นการกระทำต่อชุดของทางเลือกซึ่งให้ผลลัพธ์เป็นสับเซตของทางเลือกที่ถูกคัดเลือก โดยปกติแล้วจะเป็นทางเลือกเดียว แต่ก็ไม่จำเป็นเสมอไป

การเลือกมีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับการหาค่าเหมาะที่สุด เนื่องจากการหาค่าเหมาะที่สุดนั้นก็คือการคัดเลือกทางเลือกที่เหมาะที่สุดนั่นเอง กระบวนการตัดสินใจเป็นองค์ประกอบหลักของกิจกรรมทั้งในระดับปัจเจกบุคคลและระดับกลุ่ม

สถานการณ์การเลือกแต่ละแบบสามารถเกิดขึ้นได้หลายรูปแบบ ดังนี้

  • การประเมินทางเลือกเพื่อคัดสรรอาจกระทำโดยใช้เกณฑ์หนึ่งเกณฑ์หรือหลายเกณฑ์ (การหาค่าเหมาะที่สุดแบบเวกเตอร์) ซึ่งอาจมีลักษณะเป็นเชิงปริมาณ (อรรถประโยชน์เป็นตัวอย่างหนึ่งของเกณฑ์) หรือเชิงคุณภาพ
  • รูปแบบของการเลือกอาจเป็นแบบครั้งเดียว (single) หรือแบบซ้ำ ๆ
  • ผลลัพธ์ของการเลือกอาจเป็นที่ทราบแน่ชัด (การเลือกภายใต้ความแน่นอน) มีลักษณะเชิงความน่าจะเป็น (การเลือกภายใต้ความเสี่ยง) หรือมีผลลัพธ์ที่ไม่แน่นอน (การเลือกภายใต้ความไม่แน่นอน)