Kryterium to cecha, podstawa lub reguła decyzyjna służąca do oceny czegoś w odniesieniu do określonych wymagań.
Kryterium to cecha wyróżniająca, za pomocą której można scharakteryzować obiekt lub zjawisko.
Sytuacje problemowe wymagające rozwiązania zawierają różnego rodzaju niepewność, którą w ogólności można sprowadzić do niepewności natury, zachowań ludzkich oraz celów rozwiązania problemu. Aby przezwyciężyć niepewność, ucieka się do uproszczonego przedstawienia rozpatrywanego problemu oraz do konstruowania modeli, co zawsze jest procedurą nieformalną i nieuregulowaną. Jednym z najczęstszych podejść do uproszczenia problemu wyboru jest uzyskanie dodatkowej informacji poprzez opisanie rozpatrywanych alternatyw (wariantów, obiektów) w języku kryteriów.
Kryterium to cecha, na podstawie której dokonuje się oceny, ustalenia lub klasyfikacji czegoś; miara oceny.
W pewnym sensie kryteria są ilościowymi modelami jakościowych celów. Rzeczywiście, po sformułowaniu kryteria pełnią następnie w pewnym sensie funkcję zastępników celów. Wymaga się, aby kryteria odpowiadały celom jak najściślej, aby były do nich podobne. Jednocześnie kryteria nie mogą w pełni pokrywać się z celami, ponieważ są wyrażane w inny sposób. Cele formułuje się po prostu, natomiast kryteria muszą być wyrażone w tej czy innej skali pomiarowej. Spotyka się również nieco inną, lecz równie uzasadnioną interpretację terminu „kryterium”, w której jako kryterium przyjmuje się jakościowy aspekt uzyskanego wyniku — stopień osiągnięcia celu. W tej interpretacji pojęcie „kryterium” oddziela się od pojęć „wskaźnik” i „parametr”. Przy takim rozumieniu jedno kryterium może mieć wiele wskaźników lub parametrów.
Zbiór kryteriów stosowanych do opisu sytuacji problemowej musi spełniać następujące wymagania:
- kompletność — zbiór kryteriów musi odzwierciedlać wszystkie istotne aspekty rozpatrywanego problemu, jakość jego rozwiązania oraz podstawowe cechy alternatyw;
- dekomponowalność — skład kryteriów musi upraszczać opis i analizę problemu, umożliwiając ocenę różnych cech alternatyw oraz różnych aspektów jakości rozwiązania problemu;
- nienadmiarowość — liczba kryteriów musi być minimalna, niezbędna do rozwiązania problemu; kryteria nie mogą się wzajemnie powielać pod względem treści;
- przejrzystość — treść i znaczenie kryteriów, a także sformułowania ocen na skalach kryterialnych, muszą być jednoznacznie zrozumiałe dla wszystkich uczestników procesu podejmowania decyzji.