«Ekonomik Yönetimde Sistem Analizi», Çernyak Yu.İ., 1975
Ekonomik yönetimin hangi durumlarında sistem analizine ihtiyaç doğar?
Ekonomik yönetim durumlarını sınıflandırmaya kimse girişmemiştir ve bunun mümkün olup olmadığı da şüphelidir. Bu nedenle, aşağıda sıralanan 12 tür yönetim durumu, kesin ve tüketici olmayan bir sınıflandırma olarak değil, yaklaşık bir sınıflandırma olarak değerlendirilmelidir.
Sistem analizi aşağıdaki durumlarda uygulanabilir:
- Yeni problemlerin çözümünde, sistem analizi problemin formüle edilmesi, neyin ve ne hakkında bilinmesi gerektiği ile bu bilgiye kimin sahip olması gerektiğinin belirlenmesi için kullanılır.
- Bir problemin çözümü, amaçların bunlara ulaşmak için kullanılan çok sayıda araçla ilişkilendirilmesini gerektirdiğinde.
- Bir problemin, ulusal ekonominin farklı sektörlerinde uzak sonuçlara yol açan geniş kapsamlı bağlantıları olduğunda ve karar vermenin toplam etkililiği ve toplam maliyetleri hesaba katmayı gerektirdiği durumlarda.
- Karşılaştırılması güç çeşitli seçeneklerin bulunduğu ya da birbiriyle bağlantılı bir amaçlar kümesine ulaşılması gereken tüm problemlerin çözümünde.
- Ulusal ekonomide tamamen yeni sistemlerin oluşturulduğu tüm durumlarda (örneğin, bir iletişim sisteminin temelden yeniden yapılandırıldığı durumlarda).
- Üretim veya ekonomik ilişkilerin iyileştirilmesi, geliştirilmesi ya da yeniden yapılandırılmasının söz konusu olduğu durumlarda.
- Üretimin ve özellikle yönetimin otomasyonuyla ilgili tüm problemlerde, herhangi bir düzeyde otomatik yönetim sistemleri oluşturma sürecinde.
- Ekonomik yönetim yöntem ve biçimlerinin iyileştirilmesine yönelik her türlü çalışmada; zira hiçbir ekonomik yönetim yönteminin tek başına işlemediği, ancak diğerleriyle belirli bir bileşim ve karşılıklı bağlantı içinde işlev gördüğü iyi bilinmektedir.
- Üretim veya yönetim örgütlenmesinin iyileştirilmesinin ya da bir otomatik yönetim sisteminin oluşturulmasının, işlemlerinin büyük özgüllüğüyle ayırt edilen, benzersiz ve tipik olmayan nesneler üzerinde yürütüldüğü, dolayısıyla benzetme yoluyla hareket edilemeyeceği durumlarda.
- Geleceğe yönelik kararların alındığı durumlarda; bir plan veya kalkınma programının geliştirilmesi, belirsizlik ve risk etkenini hesaba katmalıdır.
- Yeterince uzak bir gelecek (15–25 yıl) için planlama yapılan veya gelişme yönleri hakkında kritik kararların alındığı tüm durumlarda.
- Bir yönetim sisteminin geliştirilmesi veya iyileştirilmesinde, ekonomik sistemin gelişim ve işleyiş amaçlarını, toplumsal iş bölümündeki yerini ve ekonomik karşılıklı ilişkilerini dikkate alarak en iyilik ölçütlerinin bizzat formüle edilmesini gerektiren en iyi bir planlama veya yönetim sistemi yaratma niyetinin bulunduğu durumlarda.