Teorya ng Pagpapasya

Ang teorya ng pagpapasya ay isang komprehensibong disiplina na naglalayong bumuo ng mga pamamaraan at kagamitan upang tulungan ang isa o higit pang mga tao na gumawa ng makatwirang pagpili ng pinakamahusay na alternatibong makukuha.

Ang pagpapasya sa propesyonal na kahulugan ay isang espesyal na uri ng gawain ng tao na sumasangkot sa makatwirang pagpili ng pinakamahusay (sa isang tiyak na kahulugan) na alternatibo o ilang piniling alternatibo mula sa mga makukuhang opsyon. Ang pangangailangang bigyang-katwiran ang isang pagpili ay naroroon sa lahat ng larangan ng gawain ng tao. Ang makatwirang pagpili ay lubhang mahalaga sa pamamahala ng mga organisasyonal at teknikal na sistema.

Ang pag-aaral ng paraan kung paano gumagawa ng mga desisyon ang mga tao, at ang paglikha ng mga pamamaraan ng pagpili, ay pinag-aaralan ng maraming disiplinang siyentipiko na nagmula at nabuo sa kasaysayan nang hiwalay sa isa’t isa. Kasama sa mga ito ang teorya ng pagpapasya, pagsusuri ng mga sistema, operations research, teorya ng estadistikal na pagpapasya, teorya ng laro, teorya ng optimal na kontrol, ekonomikong sibernetika, teorya ng organisasyon, information science, artificial intelligence, cognitive psychology, teorya ng pag-uugali, at iba pa. Sinusuri ng mga disiplinang ito ang mga mekanismo, proseso, at panuntunan ng pagpili mula sa iba’t ibang pananaw, bilang inilapat sa mga bagay ng iba’t ibang uri at sa ilalim ng iba’t ibang kondisyon ng kanilang pag-iral. Sa kabuuan, bumubuo sila ng isang multidisiplinaryong agham na tumutulong sa mga tao upang gumawa ng makatwirang mga pagpili.

Ang teorya ng pagpapasya bilang isang malayang larangan ng pag-aaral nagsimulang mabuo noong kalagitnaan ng ikadalawampung siglo, batay sa metodolohiya ng pagsusuri ng mga sistema. Ang pangunahing layunin ng teorya ng pagpapasya ay bumuo ng mga pamamaraan at kagamitan na magbibigay-daan sa isang indibidwal o isang pangkat ng mga tao na bumuo ng hanay ng mga posibleng solusyon sa isang suliranin, ihambing ang mga ito sa isa’t isa, hanapin sa kanila ang pinakamahusay o katanggap-tanggap na mga alternatibo na nakatutugon sa ilang mga rekisito (hadlang), at, kung kinakailangan, ipaliwanag ang pagpiling ginawa.

Ang teorya ng pagpapasya ay makapagbibigay ng malaking tulong sa pagsusuri at paglutas ng mga komplikadong suliranin, ngunit lamang kung ang mga pamamaraan at kagamitan nito ay ginagamit nang angkop, sa loob ng kanilang mga limitasyon, na hindi labis na pinatitampok o hindi sapat na pinahahalagahan ang kanilang papel sa proseso ng paghahanap ng solusyon. Kaya, ang teorya ng pagpapasya ay pinakamainam na unawain bilang paghahanap at pagbibigay-katwiran sa mga alternatibong pinakapinipili ng gumagawa ng desisyon.