Tiêu chí là một đặc trưng, cơ sở, hoặc quy tắc ra quyết định dùng để đánh giá một đối tượng nào đó theo các yêu cầu đã xác định.
Tiêu chí là một đặc điểm phân biệt, nhờ đó một đối tượng hay hiện tượng có thể được mô tả đặc trưng.
Các tình huống có vấn đề cần được giải quyết luôn chứa đựng nhiều loại tính bất định khác nhau, mà nhìn chung có thể quy về tính bất định của tự nhiên, của hành vi con người, và của các mục tiêu giải quyết vấn đề. Để vượt qua tính bất định, người ta phải dựa vào một cách biểu diễn đơn giản hóa của vấn đề đang xét và việc xây dựng các mô hình, mà đó luôn là một thủ tục không chính thức và không được quy định chặt chẽ. Một trong những cách tiếp cận phổ biến nhất để đơn giản hóa bài toán lựa chọn là thu thập thêm thông tin bằng cách mô tả các phương án (lựa chọn, đối tượng) đang được xem xét bằng ngôn ngữ của các tiêu chí.
Tiêu chí là một đặc trưng làm cơ sở để tiến hành đánh giá, xác định, hoặc phân loại một đối tượng nào đó; là một thước đo để đánh giá.
Theo một nghĩa nào đó, các tiêu chí là những mô hình định lượng của các mục tiêu định tính. Thực vậy, sau khi được hình thành, các tiêu chí, trong một nghĩa nào đó, đóng vai trò thay thế cho các mục tiêu. Các tiêu chí cần phải tương ứng càng chặt càng tốt với các mục tiêu, phải mang những nét tương đồng với chúng. Đồng thời, các tiêu chí không thể hoàn toàn trùng khớp với các mục tiêu, vì chúng được biểu đạt theo những cách khác nhau. Các mục tiêu chỉ đơn giản được phát biểu, trong khi các tiêu chí phải được biểu đạt bằng một thang đo nhất định. Cũng có một cách hiểu khác, không kém phần hợp lý, về thuật ngữ “tiêu chí”, theo đó mặt định tính của kết quả thu được — tức mức độ đạt được mục tiêu — chính là tiêu chí. Theo cách hiểu này, khái niệm “tiêu chí” được tách biệt khỏi các khái niệm “chỉ số” và “thông số”. Theo cách hiểu này, một tiêu chí duy nhất có thể có nhiều chỉ số hoặc thông số.
Tập hợp các tiêu chí dùng để mô tả một tình huống có vấn đề phải thỏa mãn các yêu cầu sau:
- tính đầy đủ — tập hợp các tiêu chí phải phản ánh tất cả các khía cạnh cốt yếu của vấn đề đang xét, chất lượng của việc giải quyết vấn đề đó, và các đặc điểm chủ yếu của các phương án;
- tính khả phân — thành phần của các tiêu chí phải giúp đơn giản hóa việc mô tả và phân tích vấn đề, cho phép đánh giá các đặc trưng khác nhau của các phương án và các khía cạnh khác nhau của chất lượng giải quyết vấn đề;
- tính không dư thừa — số lượng tiêu chí phải là mức tối thiểu cần thiết để giải quyết vấn đề; các tiêu chí không được trùng lặp nội dung với nhau;
- tính minh bạch — nội dung và ý nghĩa của các tiêu chí, cũng như các cách phát biểu mức độ đánh giá trên thang đo của tiêu chí, phải được tất cả những người tham gia vào quá trình ra quyết định hiểu một cách rõ ràng, không mơ hồ.