Systeem van systemen
Systeem van systemen — (Engels: System of systems - SoS) een verzameling van systemen die hun middelen en mogelijkheden bundelen om een nieuw, complexer systeem te creëren, met als doel een gezamenlijk resultaat te bereiken dat groter/beter is dan wat afzonderlijke systemen individueel kunnen bereiken. Momenteel vormen systemen van systemen een belangrijk onderzoeksgebied, waarvoor analysetools en ontwerpmethoden worden ontwikkeld.
Beschrijving
De gangbaar voorgestelde beschrijvingen (niet noodzakelijkerwijs definities) van systemen van systemen worden hieronder weergegeven in volgorde van hun verschijning in de literatuur:
- De integratie van systemen in één systeem van systemen zorgt voor de integratie en samenwerking van commando-, controle-, communicatie- en informatiesystemen, alsmede van Intelligence, Surveillance and Reconnaissance op het gebied van informatietechnologie ten behoeve van de strijdkrachten.
- Systemen van systemen zijn grootschalige parallelle en gedistribueerde systemen waarvan de componenten zelf complexe systemen zijn: beschrijving op het gebied van communicatiestructuren en informatiesystemen in ondernemingen.
- Een systeem van systeemvorming veronderstelt de integratie van systemen in een systeem van systemen, wat uiteindelijk bijdraagt aan de ontwikkeling van de sociale infrastructuur: beschrijving op het gebied van onderwijs.
- Een systeem van systeemintegratie is een methode voor de ontwikkeling, integratie, compatibiliteit en optimalisatie van systemen om de prestaties in toekomstige gevechtsscenario's te verbeteren: beschrijving op het gebied van de integratie van informatiesystemen in de strijdkrachten.
- Moderne systemen die vraagstukken van systemen van systemen omvatten, zijn niet monolithisch, maar hebben vijf gemeenschappelijke kenmerken: operationele onafhankelijkheid van afzonderlijke systemen, bestuurlijke onafhankelijkheid van systemen, geografische spreiding, situationeel handelen en evolutionaire ontwikkeling: beschrijving op het gebied van evolutionaire ontwikkeling en complexe adaptieve systemen in de strijdkrachten.
- Het ontwerp van een systeem van systemen voor een onderneming is gebaseerd op de combinatie van traditionele activiteiten op het gebied van systeemontwerp met functies/activiteiten op het gebied van strategische planning en investeringsanalyse: beschrijving op het gebied van informatiesystemen in ondernemingen.
- Een systeem van systemen als een verzameling van transdomeinnnetwerken van heterogene systemen die operationele en bestuurlijke onafhankelijkheid, geografische spreiding en ongepland en evolutionair gedrag kunnen vertonen dat niet evident zou zijn als de systemen en hun interacties afzonderlijk werden gemodelleerd: beschrijving op het gebied van nationale transportsystemen, gecombineerde militaire en ruimtevaartonderzoeken.
Samen impliceren al deze beschrijvingen dat een volledig systeem van systeemontwerp noodzakelijk is om de ondersteuning van besluitvorming bij systeemvraagstukken te verbeteren. In het bijzonder is een effectief systeem van systeemontwerp nodig dat besluitvormers helpt te bepalen of de relevante aspecten van infrastructuur, beleid en/of technologie als onderling verbonden geheel in de loop van de tijd goed, slecht of neutraal zijn. De noodzaak om systeemvraagstukken aan te pakken is actueel, niet alleen vanwege de toenemende complexiteit van de huidige uitdagingen, maar ook omdat dergelijke vraagstukken grote financiële en materiele investeringen vereisen met gevolgen voor meerdere generaties.
De introductie van het concept Systeem van systemen als aanvulling op het concept Systeem is ingegeven door het feit dat traditionele systeemtechnische methoden niet geschikt zijn voor systemen van systemen.