Sistem Mühendisliği

Sistem mühendisliği — karmaşık sistemlerin başarılı biçimde hayata geçirilmesini sağlamaya yönelik disiplinlerarası bir yaklaşım ve araçlar bütünüdür. INCOSE (International Council on Systems Engineering) tanımına göre sistem mühendisliği, sistemlerin tasarımı, gerçekleştirilmesi, işletimi ve hizmetten çıkarılması süreçlerine bütüncül ve tümleşik bir yaklaşım sunar.

ISO/IEC/IEEE 24765:2010 standardına göre: Sistem mühendisliği — müşteri ihtiyaçları, beklentileri ve mevcut kısıtlamalar bütününü uygulanabilir bir çözüme dönüştürmek ve bu çözümü tüm yaşam döngüsü boyunca desteklemek için gereken teknik ve yönetimsel çabaların eksiksiz kümesini tanımlayan disiplinlerarası bir yaklaşımdır.

Sistem mühendisliği, sistem yaklaşımı ve sistem düşüncesinin ilkelerine dayanır.

Amaç ve Hedefler

Sistem mühendisliğinin temel amacı şunlardır:

• karmaşık, çok katmanlı sistemlerin geliştirilmesinde güvenilir ve tutarlı bir yönetim sağlamak;
• tek bir proje çatısı altında tüm mühendislik disiplinlerini ve uzmanlık alanlarını bütünleştirmek;
• müşteri ihtiyaçlarına, işletim koşullarına ve sistemin yaşam döngüsüne odaklanmak;
• sistem karmaşıklığını yönetmek ve riskleri azaltmak.

Sistem mühendisliği kapsamında sistem; ortak bir hedefe ulaşmak için etkileşim içindeki birbiriyle ilişkili unsurların (teknik, yazılım, organizasyonel, insani) bütünü olarak ele alınır.

Sistem Mühendisliğinin Özellikleri

• Sisteme ayrı bileşenler olarak değil, bir bütün olarak yönelmek.
• Gereksinimlerin, mimarinin, doğrulama (verification), geçerleme (validation) ve desteğin bütünleştirilmesi.
• Farklı mühendislik ve yönetim disiplinleri arasında köprü kurmak.
• Sistemin yaşam döngüsünü — kavramsal tasarımdan kullanım ömrü sonuna kadar — gözetmek.
• Alt sistemler arasındaki etkileşimleri ve bağımlılıkları yönetmek.
• Teknik çözümleri ve kısıtlamaları (maliyet, zaman, kaynaklar, normatif gereksinimler) dengelemek.

Proje Yönetimiyle İlişki

Sistem mühendisliği, proje yönetimiyle yakından bağlantılıdır ve proje liderliğinin ayrılmaz bir parçasını oluşturur. Aşağıdakiler için gereklidir:

• mühendislik çabalarının planlanması ve yönlendirilmesi;
• mühendislik faaliyetlerinin genel proje bağlamına entegre edilmesi;
• paydaşlar arasında uyumun sağlanması;
• gereksinimlerin izlenebilirliğinin ve proje hedeflerine uygunluğun güvence altına alınması.

Uygulama Örnekleri

Sistem mühendisliği aşağıdaki alanlarda uygulanır:

• havacılık ve uzay teknolojisi;
• savunma ve askeri sistemler;
• enerji ve nükleer sanayi;
• ulaşım sistemleri;
• büyük ölçekli IT sistemleri ve altyapı projeleri.

Standartlar

İngilizce Temel Standartlar

• ISO/IEC 15288:2015 Systems and software engineering — System life cycle processes
• ISO/IEC TR 19760:2003 Systems engineering — A guide for the application of ISO/IEC 15288 (System life cycle processes)
• ISO/IEC 26702 (IEEE Std 1220:2005) Systems engineering — Application and management of the systems engineering process
• ISO/IEC TR 24748-1:2010 Systems and software engineering — Life cycle management — Guide for life cycle management
• ISO/IEC 25010:2011 Systems and Software Engineering — Systems and Software Engineering Quality Requirements and Evaluation
• ISO/IEC/IEEE 24765:2010 Systems and software engineering — Vocabulary
• ISO/IEC/IEEE 29148 Systems and software engineering — Life cycle processes — Requirements engineering
• ISO/IEC/IEEE 42010:2011 Systems and software engineering — Architecture description
• ISO 15926 Industrial automation systems and integration—Integration of life-cycle data for process plants including oil and gas production facilities
• ISO/IEC 29110:2011 Systems Engineering Standards for Very Small Entities

Rusça Temel Standartlar

• ГОСТ Р 57193-2016 Sistem ve yazılım mühendisliği. Sistem yaşam döngüsü süreçleri (ISO/IEC/IEEE 15288:2015 Systems and software engineering — System life cycle processes esas alınarak)
• ГОСТ Р ИСО/МЭК 12207-2010 Bilgi teknolojisi. Sistem ve yazılım mühendisliği. Yazılım araçlarının yaşam döngüsü süreçleri (bkz. ISO/IEC 12207:2008)
• ГОСТ Р ИСО/МЭК ТО 16326-2002. Yazılım mühendisliği. Proje yönetiminde ГОСТ Р ИСО/МЭК 12207'nin uygulanmasına kılavuz (bkz. ISO/IEC 16326)
• ГОСТ Р ИСО 15926-1-2008 Endüstriyel otomatik sistemler ve entegrasyon. Petrol ve gaz üretim tesisleri dahil proses tesisleri için yaşam döngüsü verilerinin entegrasyonu (bkz. ISO 15926-1:2004)

Ayrıca bakınız

• Sistem yaklaşımı
• Sistemin yaşam döngüsü
• Sistem mühendisliği standartları