Risk management — مدیریت ریسک
مدیریت ریسک — فرآیند اتخاذ و اجرای تصمیمات مدیریتی است که با هدف کاهش احتمال وقوع رویدادهای نامطلوب و به حداقل رساندن زیانهای احتمالی مرتبط با اجرای یک پروژه یا فعالیت سازمانی انجام میشود.
ریسک
ریسک — ویژگی وضعیتی است که با عدم قطعیت در نتیجه و احتمال وقوع پیامدهای نامطلوب همراه است. در زمینههای مختلف، ریسک میتواند به صورتهای زیر تعریف شود:
- احتمال وقوع یک رویداد ناخواسته؛
- ترکیب احتمال وقوع رویداد و شدت پیامدهای آن؛
- میزان مورد انتظار خسارت یا زیان.
در نظریه تصمیمگیری، ریسک به عنوان امید ریاضی تابع زیان مرتبط با انتخاب یک تصمیم معین در شرایط عدم قطعیت در نظر گرفته میشود. به حداقل رساندن ریسک یکی از معیارهای بهینگی در انتخاب تصمیمات است.
ریسک در هر فعالیتی وجود دارد و میتواند ناشی از عوامل عینی (مانند پدیدههای طبیعی) یا ذهنی (مانند اطلاعات ناکافی یا خطاهای مدیریتی) باشد. ریسک بخشی جداییناپذیر از فرآیندهای برنامهریزی، پیشبینی و مدیریت در حوزههای مختلف است — از اقتصاد و صنعت گرفته تا بهداشت و حکمرانی.
درک و ارزیابی ریسک برای طراحی راهبردهای مدیریتی مؤثر و به حداقل رساندن پیامدهای منفی احتمالی ضروری است.
فرآیند مدیریت ریسک
فرآیند مدیریت ریسک شامل مراحل کلیدی زیر است:
- شناسایی ریسکها: تشخیص تهدیدات و آسیبپذیریهای بالقوه.
- ارزیابی ریسکها: تحلیل احتمال وقوع رویدادهای ریسکزا و پیامدهای احتمالی آنها.
- تدوین راهبرد مدیریت ریسک: تعیین روشها و ابزارهایی برای کاهش، انتقال، پذیرش یا اجتناب از ریسکها.
- اجرای راهبرد: پیادهسازی اقدامات منتخب برای مدیریت ریسک.
- پایش و بازنگری: نظارت مستمر بر ریسکها و تنظیم راهبرد در صورت نیاز.
روشهای مدیریت ریسک
روشهای مدیریت ریسک عبارتند از:
- اجتناب از ریسک: خودداری از فعالیتهایی که با سطح بالایی از ریسک همراه هستند.
- کاهش ریسک: اتخاذ اقداماتی برای کم کردن احتمال یا پیامدهای ریسکها.
- انتقال ریسک: واگذاری مسئولیت ریسک به طرف ثالث، برای مثال از طریق بیمه یا برونسپاری.
- پذیرش ریسک: رضایت آگاهانه به ریسک در صورتی که اجتناب یا انتقال آن امکانپذیر نباشد.