Nieoznaczoność

Nieoznaczoność — jest to charakterystyka stanu, w którym brak jest pełnej, dokładnej lub wiarygodnej informacji niezbędnej do podejmowania uzasadnionych decyzji lub prognozowania przyszłych zdarzeń. W analizie systemowej i zarządzaniu nieoznaczoność jest traktowana jako obiektywnie lub subiektywnie uwarunkowane ograniczenie wiedzy o bieżącym lub przyszłym stanie systemu, otoczenia zewnętrznego lub działań podmiotów.

Nieoznaczoność może przejawiać się w postaci:

• braku informacji o otoczeniu zewnętrznym;
• niemożności dokładnej oceny konsekwencji alternatywnych decyzji;
• niejednoznaczności interpretacji dostępnych danych.

Jest ona kluczowym pojęciem w takich dyscyplinach, jak analiza systemowa, teoria podejmowania decyzji, zarządzanie ryzykiem, ekonomia i inżynieria.

Ogólna charakterystyka

Nieoznaczoność może pojawiać się w wielu sytuacjach i charakteryzuje się szeregiem losowych lub nieznanych czynników. Rozkład tych czynników:

• w jednych przypadkach jest znany z góry,
• w innych — jest nieznany lub znany jedynie częściowo.

Ponadto nieoznaczoność jest często związana z działaniami zewnętrznymi:

• ze strony przeciwnika (w planowaniu wojskowym),
• ze strony konkurenta (w sferze biznesowej).

Klasyfikacja czynników nieoznaczoności

Jako przykład podana jest klasyfikacja czynników wpływających na stopień nieoznaczoności z pierwszej pracy z zakresu analizy systemowej poświęconej zagadnieniom planowania wojskowego (patrz schemat).

Nieoznaczoność w systemach organizacyjno-ekonomicznych

Dość przejrzyście problem nieoznaczoności został omówiony przez Kuźmina E. A. w pracy „Nieoznaczoność w ekonomii: pojęcia i założenia". Autor wyróżnia siedem kluczowych założeń:

1. Miara dostępności informacji. Nieoznaczoność jest rozpatrywana jako wskaźnik ilości i jakości dostępnej informacji.
2. Zmienność wyboru. Możliwość alternatywnego wyboru, wielość wariantów rozwoju zdarzeń.
3. Jakość informacji. Nieoznaczoność określa wiarygodność, kompletność, wartość, aktualność i jasność informacji.
4. Źródło ryzyka. Nieoznaczoność stanowi atrybutywne (immanentne) źródło ryzyka zarządczego i ekonomicznego.
5. Niejednoznaczność realizacji. Czynniki o nieznanej naturze rodzą niejednoznaczność w realizacji zdarzeń.
6. Ogranicznik sterowalności. Nieoznaczoność w naturalny sposób ogranicza sterowalność i stabilność systemu organizacyjno-ekonomicznego.
7. Stan względem „warunków idealnych". Odzwierciedla stopień odchylenia rzeczywistego systemu od jego hipotetycznego „idealnego" funkcjonowania.

Zobacz też

• Analiza systemowa
• Zarządzanie ryzykiem
• Teoria podejmowania decyzji