Gereksinimler

Gereksinim (Requirement) — sistemin tam olarak ne sağlaması gerektiğini, hangi kalite düzeyine ya da hangi fiziksel/operasyonel özelliklere sahip olması gerektiğini açıklayan; kullanıcının özgün ihtiyacıyla kesin biçimde ilişkilendirilebilecek ve sonradan doğrulanabilecek (verify edilebilecek) şekilde ifade edilmiş, resmî (belgelenmiş) bir ifadedir.

Gereksinim Türleri

Gereksinim türleri:

• Fonksiyonel gereksinimler: sistemin ilgili öğesinin ne yapması gerektiğini tanımlar.
• Doğruluk gereksinimleri: sistem tarafından gerçekleştirilen ilgili işlevlerin sayısal parametrelerini tanımlar.
• Kısıtlayıcı gereksinimler: işletim modu kısıtlamalarından, çevre koşullarından, güvenlikten veya kurallara uygunluktan kaynaklanır.
• Doğrulama gereksinimleri: sistemin gerçek işletim ortamında belirlenen özelliklere sahip olduğuna ne ölçüde güvenilebileceğini sağlar.
• Arayüz gereksinimleri: tüm arayüzlerin işlevlerini, özelliklerini, toleranslarını ve kısıtlamalarını tanımlar.
• İşletimsel gereksinimler: sistemin operasyonel çalışabilirliğini ve kullanıcılarla etkileşimini tanımlar.

SMART

İyi gereksinimlerin niteliklerini akılda tutmak için SMART kısaltması kullanılır.

• Specific (özgül) — gereksinim, sistemin yalnızca tek bir işlevini veya özelliğini tanımlar; neyin ve ne kadar iyi gerçekleştirilmesi gerektiğini, uygulama yöntemini belirtmeksizin ifade eder.
• Measurable (ölçülebilir) — parametre nesnel biçimde ifade edilir: sayı, aralık, tolerans ya da yerine getirildiğini kesin olarak doğrulamaya imkân tanıyan başka bir denetlenebilir ölçütle.
• Achievable (ulaşılabilir) — mevcut teknolojiler, süreler ve bütçe dahilinde, kabul edilebilir düzeyde riskle gerçekleştirilebilir.
• Relevant (ilgili) — gereksinim, seçilen sistem düzeyine uygun olmalıdır.
• Traceable (izlenebilir) — gereksinimlerin benzersiz bir tanımlayıcısı ve kayıtlı bir kaynağı vardır; üst düzey gereksinimlerle ve onu doğuran ihtiyaçla mantıksal bağlantı kurulmuştur; bu durum iki yönlü izlenebilirliği sağlar.

Kaynakça

• ISO/IEC/IEEE 29148:2018 «Systems and Software Engineering — Requirements Engineering»
• ISO/IEC/IEEE 15288:2023 «System Life-Cycle Processes»
• PMI: Requirements Management — A Practice Guide, 2015
• INCOSE Guide to Writing Requirements, 2023