Faaliyet
Faaliyet — insanın amaçlı etkinliğidir. İnsan hedeflerine ulaşmak için doğayı kullanır, ona etki eder, onu ve kendini dönüştürür.
Faaliyet:
- amaç odaklıdır — bir hedefe yöneliktir;
- araçsaldır — hedefe ulaşma araçlarıyla donatılmıştır;
- durumsal — bir durumda gerçekleşir ve ona bağlıdır;
- belirli bir nesneye yöneliktir.
Amaç odaklı faaliyet — belirlenen hedefe yönelik demektir. Amaca uygun olmak — hedefle bir şekilde örtüşmek demektir. Araçlar, hedefe ulaşmak için kullanılan ve bu kullanımın etkinliği insan tarafından kavranmış olan vasıtalardır. Araçların kullanım normları bilgi içinde kültürel olarak yerleşmiş olup diğer insanlara aktarılır. Bunlar, fiziksel emeği destekleyen en basit aletlerden insan becerileri gibi üst düzey araçlara kadar uzanır. Faaliyet araçları, faaliyetin gerçekleştirilmesi için yeterli koşullar olarak zorunludur.
Faaliyet — koordineli bir yapıdır; hedef belirli bir duruma ya da belirli bir nesneye karşılık gelmeli, araçlar ise amaca uygun olmalı, yani hedefe ulaşmayı sağlamalıdır.
Bir faaliyet eylemini tanımlamak için en azından hedeflerinin, nesnesinin ve araçlarının belirlenmesi gerekir.
Hedefe uygun olarak araçlar nesne üzerine etki eder. Faaliyet eyleminin bu en basit yapısı genişletilebilir. Nesnenin yerine, başlangıç materyalinin belirli bir nihai ürüne dönüştürülme süreci konulabilir. İnsan araçlarla (aletler, gereçler) etki ederek başlangıç materyalini hedefe karşılık gelen nihai ürüne dönüştürür. Hedef, faaliyet eyleminin olası ürününe işaret eder; faaliyet başlamadan önce içinde nihai ürünün imgesini barındırır. İnsanın sonunda elde etmek istediği şey "önceden", ideal biçimde, hedefler biçiminde mevcuttur. Ürün, materyalin dönüştürülmesi sürecinde yaratılır.
Dönüşüm sürecinin materyali "maddi" nitelikte olabilir; bu durumda bir üretim faaliyeti eyleminden söz edilir. Materyal simgesel nitelikte olabilir; bu durumda bir düşünce faaliyeti eyleminden söz edilir. Örneğin, matematiksel bir formülün ya da bir nesnenin bilgi modelinin dönüştürülmesi gibi.
Hedef — nihai ürüne işaret eder ve dolaylı olarak ürünün elde edildiği başlangıç dönüşüm materyaline de işaret eder. Araçlar, hedefe ulaşmayı sağlamalıdır. Araçlar, başlangıç materyalinden nihai ürünün elde edilmesini güvence altına almaları gerektiğinden nihai ürünle bağlantılıdır. Araçlar, dönüşüm süreciyle bir bütün olarak ilişkilidir — her özgül araç, başlangıç materyalinin dönüştürülmesi sürecinin belirli prosedürlerinde kullanılır.
Faaliyet — koordinelidir:
- hedef, belirli bir duruma ya da belirli bir nesneye karşılık gelmelidir;
- araçlar amaca uygun olmalı, yani hedefe ulaşmayı sağlamalıdır.
Genel bilgiler
Faaliyette, hem olumlu hem de olumsuz olanda, genel durumda gerçekleştirilen şu süreçler ayırt edilebilir (varlıkları varsayılır):
- karar alma süreci;
- faaliyete dahil olma süreci;
- hedef belirleme süreci;
- eylem planının (programının) tasarlanma süreci;
- eylem planının (programının) uygulama süreci;
- eylem sonuçlarının analizi ve belirlenen hedeflerle karşılaştırılması süreci;
- yapıların oluşturulması, yönetim ve planlama süreçleri dahil olmak üzere örgütsel süreçler.
Öznenin gerçekleştirilen nesneye ilişkisi bakımından faaliyet türleri
Faaliyet türleri, öznenin bu faaliyet biçimlerinde gerçekleştirilen nesneler dünyasına olan ilişki türlerine göre belirlenir:
- Pratik faaliyet, dünyayı her şeyden önce insanın koyduğu hedefler doğrultusunda dönüştürmeye yöneliktir.
- Bilişsel faaliyet, pratik görevlerin yerine getirilmesi için vazgeçilmez olan dünyanın varoluşunun nesnel yasalarının anlaşılması amacına hizmet eder.
- Estetik faaliyet — estetik gereksinim tarafından belirlenen insan faaliyetinin biçimlerini ve tezahürlerini yansıtan bir kavramdır; belirli bir toplumun ve bireyin değer yönelimleriyle tanımlanan anlamların aktarımını (iletimini) öngörür.
- Örgütlerin yönetimine yönelik yönetim faaliyeti.