---
title: "Podejmowanie decyzji w warunkach niepewności"
source: "https://systems-analysis.info/int/Podejmowanie_decyzji_w_warunkach_niepewno%C5%9Bci"
wiki: "systems-analysis.info/int"
article: "Podejmowanie_decyzji_w_warunkach_niepewności"
language: "pl"
categories:
  - "Category:Decision theory"
  - "Category:Decision-making"
  - "Category:Polish"
revision_id: 5685
wiki_created_at: 2026-09-06T23:52:42Z
wiki_modified_at: 2026-09-06T23:52:42Z
downloaded_at: 2026-09-07T23:09:48Z
---

# Podejmowanie decyzji w warunkach niepewności

**Podejmowanie decyzji w warunkach niepewności** — jest to proces wyboru najlepszego wariantu przy braku pełnej informacji o otoczeniu zewnętrznym, możliwych konsekwencjach i prawdopodobieństwach przebiegu zdarzeń. W takich sytuacjach osoba podejmująca decyzję (OPD) nie może ilościowo opisać ani przewidzieć prawdopodobieństw wystąpienia stanów wpływających na wynik i jest zmuszona działać na podstawie niepełnej, niedokładnej lub jakościowej informacji.

## Źródła niepewności

Niepewność w zadaniach podejmowania decyzji może mieć różną naturę:

- Niepewność konfliktowa (aktywna) — związana z obecnością innych uczestników realizujących własne cele i niemożnością przewidzenia ich zachowania. Takie sytuacje modelowane są za pomocą teorii gier.
- Niepewność pasywna (gra z naturą) — wynika z nieznajomości obiektywnych warunków zewnętrznych (stanów otoczenia), niezależnych od woli OPD. Sytuacje te opisywane są w ramach teorii decyzji statystycznych i często nazywane grami z naturą.
- Niepewność semantyczna (rozmyta) — spowodowana niemożnością jednoznacznego opisu sytuacji, wariantów i preferencji w języku naturalnym. Obejmuje oceny słowne, parametry jakościowe i nieustrukturyzowane sądy. Odpowiadające im zadania badane są za pomocą logiki rozmytej i teorii zbiorów rozmytych.
- Niepewność informacyjna — wynika z niekompletności, niedokładności lub zaszumienia danych (błędy pomiarowe, oceny subiektywne, brak statystyk).

## Podejścia do eliminowania niepewności

Niepewność może być **częściowo wyeliminowana** lub **zredukowana** poprzez:

- uzyskanie dodatkowych informacji (obserwacje, ekspertyzy, testowanie);
- przejście do oceny probabilistycznej (w przypadku możliwości analizy statystycznej);
- zastosowanie **modeli rozmytych**, gdy informacja ma charakter jakościowy lub słowny;
- strukturyzację zadania (np. poprzez budowanie drzewa decyzyjnego lub scenariuszy).

## Klasyczne kryteria podejmowania decyzji w warunkach niepewności

W sytuacji niepewności osoba podejmująca decyzję (OPD) nie wie, który z możliwych stanów otoczenia nastąpi. Aby jednak dokonać wyboru, stosowane są specjalne podejścia — **kryteria**, z których każde odzwierciedla określony styl myślenia, stopień ostrożności lub stosunek do ryzyka.

- **Kryterium Walda** (ostrożnego wyboru). Kryterium to odpowiada osobom dążącym do minimalizacji możliwych strat. OPD zakłada, że może nastąpić najbardziej niekorzystny wynik, i spośród wszystkich wariantów wybiera ten, który w najgorszym przypadku da najlepszy możliwy rezultat. Innymi słowy, jest to podejście *maksymalnej ostrożności*: „Wybiorę to, co gwarantowanie przyniesie najmniej szkód, nawet jeśli wszystko pójdzie źle".
- Odpowiednie dla: sytuacji wysokiego ryzyka, odpowiedzialnych decyzji, gdzie błąd jest niedopuszczalny.
- **Kryterium Savage'a** (żalu z wyboru). Podejście to ukierunkowane jest na unikanie poczucia żalu po tym, jak okaże się, że inny wariant mógłby przynieść więcej korzyści. OPD porównuje, ile mógłby stracić, gdyby pomylił się w wyborze, i wybiera taki wariant, przy którym maksymalny żal będzie najmniejszy. Odpowiednie dla: osób skłonnych do autoanalizy i obawy przed „utratą lepszej szansy", a także w środowisku konkurencyjnym.
- **Kryterium Laplace'a** (równych szans). OPD zakłada, że wszystkie możliwe stany otoczenia są jednakowo prawdopodobne, ponieważ nie ma podstaw, by sądzić inaczej. Następnie wybiera ten wariant, który średnio daje najlepszy wynik. Odpowiednie dla: sytuacji pełnej symetrii niewiedzy, gdzie wszystkie wyniki uznawane są za jednakowo możliwe i brak jest preferencji.
- **Kryterium Hurwicza** (kompromisowe). Jest to zrównoważone podejście łączące ostrożność z dążeniem do najlepszego wyniku. OPD z góry określa, na ile jest skłonny do optymizmu, i wybiera wariant, który uwzględniając tę postawę, daje najlepsze połączenie wyniku możliwego i gwarantowanego. Odpowiednie dla: sytuacji, w których ważna jest równowaga między bezpieczeństwem a korzyścią, przy czym istnieje osobista skłonność do ryzyka.