---
title: "Gereksinimler"
source: "https://systems-analysis.info/int/Gereksinimler"
wiki: "systems-analysis.info/int"
article: "Gereksinimler"
language: "tr"
categories:
  - "Category:Systems engineering"
  - "Category:Terms"
  - "Category:Turkish"
revision_id: 2634
wiki_created_at: 2026-09-06T23:07:14Z
wiki_modified_at: 2026-09-06T23:07:14Z
downloaded_at: 2026-09-07T22:52:33Z
---

# Gereksinimler

**Gereksinim** (*Requirement*) — sistemin tam olarak ne sağlaması gerektiğini, hangi kalite düzeyine ya da hangi fiziksel/operasyonel özelliklere sahip olması gerektiğini açıklayan; kullanıcının özgün ihtiyacıyla kesin biçimde ilişkilendirilebilecek ve sonradan doğrulanabilecek (verify edilebilecek) şekilde ifade edilmiş, resmî (belgelenmiş) bir ifadedir.

## Gereksinim Türleri

Gereksinim türleri:

- **Fonksiyonel gereksinimler:** sistemin ilgili öğesinin ne yapması gerektiğini tanımlar.
- **Doğruluk gereksinimleri:** sistem tarafından gerçekleştirilen ilgili işlevlerin sayısal parametrelerini tanımlar.
- **Kısıtlayıcı gereksinimler:** işletim modu kısıtlamalarından, çevre koşullarından, güvenlikten veya kurallara uygunluktan kaynaklanır.
- **Doğrulama gereksinimleri:** sistemin gerçek işletim ortamında belirlenen özelliklere sahip olduğuna ne ölçüde güvenilebileceğini sağlar.
- **Arayüz gereksinimleri:** tüm arayüzlerin işlevlerini, özelliklerini, toleranslarını ve kısıtlamalarını tanımlar.
- **İşletimsel gereksinimler:** sistemin operasyonel çalışabilirliğini ve kullanıcılarla etkileşimini tanımlar.

## SMART

İyi gereksinimlerin niteliklerini akılda tutmak için SMART kısaltması kullanılır.

- **Specific (özgül)** — gereksinim, sistemin yalnızca tek bir işlevini veya özelliğini tanımlar; *neyin* ve *ne kadar iyi* gerçekleştirilmesi gerektiğini, uygulama yöntemini belirtmeksizin ifade eder.
- **Measurable (ölçülebilir)** — parametre nesnel biçimde ifade edilir: sayı, aralık, tolerans ya da yerine getirildiğini kesin olarak doğrulamaya imkân tanıyan başka bir denetlenebilir ölçütle.
- **Achievable (ulaşılabilir)** — mevcut teknolojiler, süreler ve bütçe dahilinde, kabul edilebilir düzeyde riskle gerçekleştirilebilir.
- **Relevant (ilgili)** — gereksinim, seçilen sistem düzeyine uygun olmalıdır.
- **Traceable (izlenebilir)** — gereksinimlerin benzersiz bir tanımlayıcısı ve kayıtlı bir kaynağı vardır; üst düzey gereksinimlerle ve onu doğuran ihtiyaçla mantıksal bağlantı kurulmuştur; bu durum iki yönlü izlenebilirliği sağlar.

## Kaynakça

- ISO/IEC/IEEE 29148:2018 «Systems and Software Engineering — Requirements Engineering»
- ISO/IEC/IEEE 15288:2023 «System Life-Cycle Processes»
- PMI: Requirements Management — A Practice Guide, 2015
- INCOSE Guide to Writing Requirements, 2023